Otępienie starcze po 60 roku życia

Otępienie starcze
Lächelnde Seniorin schaut Fotos im Fotoalbum an mit ihrer Tochter

Otępienie to stan mózgu, który prowadzi do utraty sprawności umysłowej, w tym: problemów z pamięcią, zrozumieniem, myśleniem i językiem. Ponadto, inne zaburzenia mogą rozwijać się wspólnie wraz z otępieniem. Można tu wymienić: zmiany osobowości i zmiany w sposobie, w którym dana osoba komunikuje się z innymi w wielu różnych sytuacjach społecznych. To, jak będzie rozwijała się demencja (otępienie), zależy od zdolności danej osoby do radzenia sobie w codziennym życiu. [1]

Zapominanie to powszechny problem seniorów. To jak się starzejemy, zależy od tego jak przebiegają zmiany fizjologiczne, które mogą spowodować zaburzenia w funkcjonowaniu mózgu. W przypadku otępienia dłużej schodzi seniorowi na przyswajaniu nowych informacji i na ich utrwalaniu. Pamięć nie funkcjonuje jak dawniej. W większości przypadków, jeśli starsza osoba skupi się, powraca jej pamięć i może sobie przypomnieć różne informacje.[2]

Otępienie spowodowane jest przez różne choroby lub zaburzenia, wpływając na te części mózgu, które odpowiadają za procesy myślowe. Zazwyczaj demencja jest spowodowana przez chorobę Alzheimera, demencję naczyniową, lub otępienie z ciałami Lewy’ego (DLB).

Zmiany otępienne narastają z wiekiem pacjentów i są np. cztery razy częstsze u seniorów w wieku powyżej 80 lat w stosunku do osób w wieku do 70 lat . [3]

Wszystkie podane typy demencji dają zbliżone objawy, ale niektóre zmiany mogą wiązać się z konkretną przyczyną. Nie zawsze można jednak stwierdzić, co jest przyczyną otępienia. Wspomniana choroba Alzheimera jest najbardziej znanym typem demencji, gdyż jest powodem około ½ wszystkich przypadków zachorowań. Nazwa tej choroby pochodzi od lekarza, który jako pierwszy ją opisał. [4]

W chorobie Alzheimera mózg się kurczy (ulega atrofii, czyli zanikowi), a liczba włókien nerwowych stopniowo maleje. Ilość niektórych neuroprzekaźników zmniejsza się. W tym typie otępienia obniża się ilość acetylocholiny w mózgu. Powoduje to zaburzenie w przekazywaniu informacji między komórkami mózgu. [5] Otępienie Alzheimera stopniowo pogarsza się w czasie, gdyż coraz większe obszary mózgu zaczynają być dotknięte zmianami chorobowymi. Prowadzone badania wykazały, że nadciśnienie tętnicze może spowodować upośledzenie zdolności poznawczych w wyniku zmian naczyniowych, a także sprzyja wystąpieniu choroby Alzheimera. [ 6], [7]

Otępienie naczyń krwionośnych jest powodem około ¼ wszystkich przypadków demencji. Spowodowane jest to zmianami chorobowymi w małych naczyniach krwionośnych mózgu. [8] Najczęstszym typem otępienia naczyń krwionośnych jest tzw. multi-otępienie. Zmiany w naczyniach związane są z udarami krwotocznymi i niedokrwiennymi, oraz zmianami zapalnymi naczyń, zmniejszonym przepływem krwi. Wiąże się to z zaburzeniami rytmu serca lub z przedłużającym się spadkiem ciśnienia krwi. W tym typie otępienia opisuje się upośledzenie funkcji poznawczych spowodowane zabiegami operacyjnymi serca lub na tętnicach szyjnych.

Udar mózgu występuje wtedy, gdy krew nie może przepływać w naczyniach np. z powodu zatoru naczyń krwionośnych. W związku z tym część mózgu, do której nie dochodzi krew, ulega uszkodzeniu lub umiera. Po każdym zawale mózgu ( po niedokrwieniu) kilka tkanek mózgu zostaje uszkodzonych. Dlatego też możliwości psychiczne seniora stopniowo maleją w przebiegu tej choroby. Otępienie naczyniowe może również wystąpić po kilku poważnych udarach.

Otępienie z ciałami Lewy’ego (DLB) to typ postępującej demencji, która prowadzi do problemów z myśleniem, rozumowaniem oraz niezależnym funkcjonowaniem z powodu nieprawidłowych ciałek Lewy’ego (DLB), które niszczą komórki mózgowe w miarę upływu czasu. Otępienie to jest uznane za trzecią najczęstszą przyczynę demencji po chorobie Alzheimera i otępieniu naczyniowym, a stanowi od 10 do 25 % przypadków. [9]

Do objawów otępienia z ciałami Lewy’ego zalicza się:

  • Zaburzenie myślenia oraz rozumowania
  • Objawy choroby Parkinsona, takie jak: zgarbiona postawa, zaburzenia równowagi oraz sztywność mięśni
  • Omamy czyli halucynacje wzrokowe
  • Urojenia
  • Kłopoty z interpretowaniem tego co senior widzi
  • Zaburzenia snu,
  • Zaburzenia funkcjonowania autonomicznego układu nerwowego
  • Utratę pamięci, która może być poważna ale jest zazwyczaj mniej widoczna niż w chorobie Alzheimera

W przypadku prewencji otępienia ważne jest tzw. postępowanie niefarmakologiczne [10] Prowadzenie gospodarstwa domowego, posługiwanie się komputerem, czytanie oraz gra na ulubionych instrumentach muzycznych zmniejszają ryzyko związane z rozwojem upośledzenia funkcji poznawczych, a więc i otępienia.

Autor: lekarz medycyny Agnieszka Dorota Szczepanik

Bibliografia:

  1. Memory Loss and Dementia. Information resource for dementia, http://patient.info/health/memory-loss-and-dementia
  2. Age-Related Memory Loss: What’s Normal, What’s Not, and http://www.helpguide.org/articles/memory/age-related-mem
  3. J. Głuszek, Zmiany otępienne w przebiegu nadciśnienia tętniczego i cukrzycy, Postępy Nauk Medycznych 1/2009, s. 11-16
  4. Memory Loss and Dementia. Information resource for dementia, http://patient.info/health/memory-loss-and-dementia
  5. Memory Loss and Dementia. Information resource for dementia, http://patient.info/health/memory-loss-and-dementia
  6. J. Głuszek, Zmiany otępienne w przebiegu nadciśnienia tętniczego i cukrzycy, Postępy Nauk Medycznych 1/2009, s. 11-16
  7. Korf ESC et al.: Midlife blood pressure and the risk of hippocampal atrophy. The Honolulu Asia Aging Study. Hypertension 2004; 44: 29-34.
  8.  Manolio TA, Olson J, Longstreth WT: Nadciśnienie tętnicze a funkcje poznawcze: patofizjologiczny wpływ nadciśnienia tętniczego na mózg. Medycyna po Dyplomie 2004; 13: 15,88-98.

9.      Dementia with Lewy Bodies – Alzheimer’s Association , http://www.alz.org/dementia/dementia-with-lewy-bodie

10.  Heyn P, Abreu BC, Ottenbacher KJ: The effects of exercise training on elederly persons with congnitive impairment and dementia: a meta-analysis. Arch. Phys. Med.Rehabil 2004; 85(10): 1694-704.